Początki włocławskiego publicznego bibliotekarstwa sięgają XIX wieku i wiążą się z istniejącymi wówczas bibliotekami wyznaniowymi chrześcijańskimi i żydowskimi. W 1906 roku z inicjatywy włocławskich elit, dla potrzeb naukowo–kulturalnych, powstało Towarzystwo Biblioteka i Czytelnia im. Adama Mickiewicza we Włocławku1. W grudniu 1930 r., z inicjatywy włocławskiego magistratu, powstała Miejska Biblioteka Publiczna i Czytelnia w nowo wybudowanym gmachu Muzeum Ziemi Kujawskiej przy ul. Słowackiego2.
Wkrótce po wyzwoleniu Włocławka z okupacji niemieckiej, 15 kwietnia 1945 roku została otwarta jako jedna z pierwszych w regionie, Miejska Biblioteka Publiczna we Włocławku, zlokalizowana przy ul. Kościuszki 12. Biblioteka prowadziła wypożyczalnię i czytelnię dla dorosłych oraz oddział dla dzieci. Jej pierwszym kierownikiem była Irena Chądzyńska. Od 1957 roku funkcję tę przejęła Maria Branicka, późniejszy wieloletni dyrektor (do 1993 r.) 3.
Na skutek przeciążenia stropów w budynku biblioteki przy ulicy Kościuszki, placówka w roku 1972 przeniosła się do nowo wybudowanego gmachu przy ul. Warszawskiej 11/13. Oficjalne otwarcie odbyło się 15 lipca 1972 roku4.
